งานบุญบั้งไฟ ปี 2507 มหาสารคาม

บุญบั้งไฟ พ.ศ. 2507 จ.มหาสารคาม เป็นประเพณีตามความเชื่อในภาคอีสาน มีขึ้นในเดือน 6 ซึ่งเป็นฤดูเริ่มต้นฤดูกาลทำนา เป็นการส่งสัญญาณไปให้พญาแถนที่มีอำนาจในการทำให้ฝนตกสู่โลกมนุษย์ได้เวลาทำฝนได้แล้ว ตามตำนานพื้นบ้าน เรื่องพญาคันคาก และเรื่องผาแดงนางไอ่

ในนิทานที่เล่าต่อๆกันมามีว่า พญาคันคากเป็นโอรสของกษัตริย์ มีรูปร่างผิวพรรณเหมือนคางคก ชาวอีสานเรียกว่า”คันคาก” ได้ครองราชสมบัติสืบต่อจากพระบิดา ปกครองบ้านเมืองรุ่งเรือง

สรรพสัตว์น้อยใหญ่พากันเคารพศรัทธา จนพญาแถนที่มีอำนาจในการทำให้ฝนตก เกิดความอิจฉาตาร้อนไม่ยอมทำฝนให้ตกมายังโลกมนุษย์อย่างที่เคยทำ สร้างความเดือดร้อนแก่ชาวโลกอย่างมาก

พญาคันคากเห็นผิดสังเกตจึงไปหาพญานาคยังเมืองบาดาล ถามไถ่ว่าเกิดอะไรขึ้นฝนจึงไม่ตกต้องตามฤดูกาล เมื่อทราบความแล้วพญาคันคากจึงทำถนนขึ้นไปเมืองแถน นำไพร่พลไปท้ารบกับพญาแถน

ผลการรบพญาแถนพ่ายแพ้ พญาคันคากจึงสั่งให้พญาแถนต้องทำฝนให้ตกตามฤดูกาล พญาแถนจึงถามว่าจะรู้ได้อย่างไรว่าจะต้องทำฝนเมื่อใด พญาคันคากจึงบอกว่าเมื่อถึงเวลาจะให้พญานาคเกาะ”บั้งไฟ”ขึ้นมาบอกเป็นสัญญาณว่าให้ผลิตฝนได้แล้ว

งานประเพณีบุญบั้งไฟจัดขึ้นเพื่อบูชาพญาแถน มีในหลายจังหวัดของภาคอีสาน ได้แก่ ยโสธร ร้อยเอ็ด กาฬสินธุ์ อุดรธานี หนองคาย มหาสารคาม ศรีสะเกษ หนองบัวลำภู เลย อำนาจเจริญ อาจกระจายไปภาคอื่นบ้าง

อ่านต่อ  ความสวยสมัยเริ่มเข้าวงการของ "อั้ม พัชราภา" นางเอกแถวหน้าของไทย

แต่ก็เป็นพื้นที่ที่มีชาวอีสานอพยพไปอยู่ เช่น ที่ อ.พุเตย อ.วิเชียรบุรี เพชรบูรณ์ ในพื้นที่ จ.อุทัยธานี จ.นครสวรรค์ และที่ อ.สุคิริน จ.นราธิวาส ได้นำประเพณีบุญบั้งไฟไปจัดในถิ่นที่อพยพไปอยู่ด้วย

ประเพณีบุญบั้งไฟนั้น เป็นกิจกรรมร่วมกันของชุมชนหลายๆ หมู่บ้าน หมู่บ้านเจ้าภาพจะปลูกโรงเรือน เรียกว่า ผามบุญ ไว้ต้อนรับชาวบ้านจากหมู่บ้านอื่น และดูแลจัดหาอาหารสำหรับทุกๆคน

เช้าของวันงาน ชาวบ้านต่างๆหมู่บ้านจะร่วมกันทำบุญ ประกวดประชันขบวนแห่ และจุดบั้งไฟที่ตกแต่งกันอย่างงดงาม บั้งไฟของช่างบั้งไฟผู้ใดที่จุดไม่ขึ้น ผู้นั้นจะถูกหามโยนลงโคลนเป็นการทำโทษ และจะมีการเซิ้ง ฟ้อน กันอย่างสนุกสนาน

ในอดีตนั้นการละเล่นและประเพณีบุญบั้งไฟ เป็นประเพณีที่ไม่มีการพนันขันต่อเข้ามาเกี่ยวข้อง

ซึ่งในระยะหลังงานบุญบั้งไฟมักมีเรื่องของการพนันเข้ามาเกี่ยวโยง ทำให้ประเพณีที่สืบต่อมาช้านานเกิดความมัวหมองผิดเพี้ยนไปจากเดิม

ภาพ : Charles F. Keyes
ขอบคุณที่มาจากเพจ 50+
เรียบเรียงโดยสุขเสมอ